سواد رسانهای یکی از مفاهیم کلیدی در دنیای امروز است که به مردم کمک میکند با شناخت درست از ابزارهای رسانهای، محتوای آنها را تجزیه و تحلیل کرده و از تأثیرات منفی آن جلوگیری کنند.
در جامعه امروز ایران، با وجود فرهنگ غنی ایرانی اسلامی، مسئله سواد رسانهای از اهمیت ویژهای برخوردار است، بهویژه با توجه به نفوذ شبکههای معاند و تأثیر آنها بر افکار نوجوانان سواد رسانه نقش بسزایی در بهبود این روند میتواند ایفا کند بازتاب بروجرد در همین خصوص در طی یاداداشتی به این موضوع پرداخته است :
اهمیت سواد رسانهای در جامعه امروز
سواد رسانهای به توانایی افراد در شناخت رسانهها، درک پیامهای آنها و استفاده هوشمندانه از این ابزارها اشاره دارد. با گسترش فضای مجازی و دسترسی آسان به اینترنت، نوجوانان بیشتر از هر گروه سنی دیگری در معرض پیامهای رسانهای قرار دارند.
در ایران، با توجه به فرهنگ و ارزشهای دینی و ملی، نیاز به سواد رسانهای دوچندان است تا نوجوانان بتوانند با تحلیل انتقادی، محتوای مخرب و ضدفرهنگی را تشخیص دهند و از تأثیرات منفی آن جلوگیری کنند. فرهنگ غنی ایرانی اسلامی و سواد رسانهای فرهنگ ایرانی اسلامی بر پایه ارزشهایی همچون احترام به خانواده، هویت ملی، اخلاقمداری و دینباوری استوار است.
این فرهنگ میتواند بهعنوان یک سپر محکم در برابر پیامهای منفی شبکههای معاند عمل کند، اما این مشروط به آن است که نوجوانان با این فرهنگ آشنا بوده و بتوانند آن را در زندگی روزمره خود بهکار گیرند. سواد رسانهای در این زمینه به نوجوانان کمک میکند تا ارزشهای فرهنگی و دینی خود را بشناسند و همچنین از محتوای سالم و سازنده بهرهمند شوند.و نسبت به پیامهای ضدفرهنگی هوشیار باشند.
نقش شبکههای معاند در افکار نوجوانان
شبکههای معاند تلاش میکنند تا با استفاده از تکنیکهای روانشناختی و تولید محتوای جذاب، ذهن نوجوانان را به سمت اهداف خود هدایت کنند. این شبکهها با انتشار پیامهایی که اغلب با حقیقت فاصله دارند، سعی در تخریب باورهای دینی، هویت ملی و ایجاد شکاف میان نسلها دارند.
امروزه شبکههای معاند از اخبار نادرست و جعلی برای ایجاد شبهه و بیاعتمادی استفاده میکنند. و از تصاویر، ویدئوها و داستانهای تأثیرگذار برای جلب توجه استفاده میکنند. این شبکهها اغلب روی مسائل حساس مثل آزادیهای اجتماعی، نابرابریها و ناکامیهای فردی تمرکز میکنند و احساسات و نقاط ضعف نوجوانان را هدف قرار میدهند
استفاده از الگوریتمهای هوشمند
شبکههای معاند با استفاده از الگوریتمهای پیشرفته، محتوای خود را بهصورت هدفمند برای مخاطبان خاص، بهویژه نوجوانان، نمایش میدهند.
چالشهای سواد رسانهای در ایران
– عدم آگاهی کافی: بسیاری از نوجوانان و حتی خانوادهها با مفهوم سواد رسانهای و اهمیت آن آشنا نیستند.
– نبود آموزشهای سیستماتیک: در نظام آموزشی ایران، برنامه جامعی برای ارتقای سواد رسانهای وجود ندارد.
– فضای باز شبکههای اجتماعی: نبود محدودیت و کنترل دقیق بر برخی شبکههای اجتماعی خارجی، زمینهساز تأثیرگذاری بیشتر آنها شده است.
– جذابیت محتوای خارجی: بسیاری از نوجوانان به دلیل تنوع و جذابیت محتوای خارجی، تمایل بیشتری به استفاده از این محتوا دارند.
والدین باید با فضای مجازی و رسانهها آشنا شوند تا بتوانند راهنمایی لازم را به فرزندان خود ارائه دهند. و همیچنین با ایجاد ارتباط موثر میان والدین و نوجوانان برای کاهش فاصله نسلی نقش بسزایی در بهبود روند آشنایی جوانان با سوادرسانه ایفا نمایند
امروزما میتوانیم با برگزاری کمپینهای ملی برای افزایش آگاهی عمومی درباره سواد رسانهای و استفاده از رسانههای عمومی برای ارائه آموزشهای کوتاه و کاربردی کمک قابل توجهی را به جامعه هدف ارائه دهیم در همین راستا باید تلاش کنیم با ایجاد سامانههایی برای راستیآزمایی اخبار به مبارزه با اخبار جعلی بپردازیم و آموزشات لازم ویژه نوجوانان را در شناسایی اخبار جعلی ارائه دهیم
مسئولان و نهادهای فرهنگی نقش بسیار مهمی در تقویت سواد رسانهای و مقابله با تأثیر شبکههای معاند دارند.
از جمله اقدامات مؤثر میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
- حمایت از تولیدکنندگان محتواهای بومی.
- همکاری با نخبگان و دانشگاهها برای پژوهش در زمینه سواد رسانهای.
- ایجاد قوانین و مقررات مؤثر برای کنترل محتوای مخرب در فضای مجازی.
در نتیجه جامعه امروز ایران، سواد رسانهای یک نیاز اساسی است که میتواند نوجوانان را در برابر تأثیرات منفی شبکههای معاند محافظت کند. با توجه به فرهنگ غنی ایرانی اسلامی، ابزارهایی برای مقابله با این تهدیدها در اختیار جامعه قرار دارد، اما تحقق این امر نیازمند همکاری همهجانبه میان خانوادهها، مدارس، نهادهای فرهنگی و رسانهای است. تنها با آموزش، آگاهیبخشی و ایجاد زیرساختهای مناسب میتوان نوجوانان را به کاربران هوشمند و آگاه فضای مجازی تبدیل کرد و آیندهای روشن برای جامعه رقم زد.
انتهای پیام/
