سواد رسانهای کلیدی برای عبور از هزارتوی اطلاعات و آسیبهای اجتماعی در دنیای امروز، رسانهها به جزء جداییناپذیر زندگی ما تبدیل شدهاند که در همین راستا خبرنگار بازتاب بروجرد به ابعاد گسترده رسانهها در زندگی روزمره پرداخته است:
امروزه از تلویزیون و رادیو گرفته تا اینترنت و شبکههای اجتماعی این رسانهها هستند که در تمام جنبههای زندگی ما نفوذ کردهاند و بر افکار، باورها و رفتار ما تأثیر میگذارند. در این میان، سواد رسانهای به عنوان یک مهارت ضروری برای زندگی در عصر اطلاعات، اهمیت ویژهای پیدا میکند.
سواد رسانهای چیست؟
سواد رسانهای به مجموعهای از مهارتها و دانشها گفته میشود که به افراد کمک میکند تا پیامهای رسانهای را به طور انتقادی تحلیل و ارزیابی کنند.
افراد دارای سواد رسانهای میتوانند به پیامهای رسانهای دسترسی داشته باشند و انهارا ارزیابی کنند و در کل آنها میدانند چگونه به منابع اطلاعاتی مختلف دسترسی پیدا کنند و از آنها استفاده کنند. و همچنین میتوانند پیامهای رسانهای را از نظر محتوا، شکل و هدف بررسی کنند. و اعتبار و صحت پیامهای رسانهای را ارزیابی کنند و از آنها به طور انتقادی استفاده کنند.تولیدکنندگان پیامهای رسانهای پیامهای خود را به طور مسئولانه و مؤثر تولید کنند.
رسانهها ابعاد گوناگونی دارند که شناخت آنها برای درک تأثیر رسانهها بر جامعه ضروری است:
بعد اطلاعاتی: رسانهها نقش مهمی در انتقال اطلاعات و اخبار به مردم دارند.
بعد آموزشی: رسانهها میتوانند نقش مهمی در آموزش و آگاهیبخشی به مردم ایفا کنند.
بعد سرگرمی: رسانهها میتوانند به عنوان یک منبع سرگرمی و تفریح برای مردم عمل کنند.
بعد تبلیغاتی: رسانهها میتوانند برای تبلیغات و بازاریابی محصولات و خدمات استفاده شوند.
بعد فرهنگی: رسانهها میتوانند بر فرهنگ و ارزشهای جامعه تأثیر بگذارند.
بعد سیاسی: رسانهها میتوانند نقش مهمی در شکلدهی افکار عمومی و سیاستهای دولت ایفا کنند.
آسیب اجتماعی رسانه
رسانهها میتوانند تأثیرات منفی بر جامعه داشته باشند، به همین جهت نمایش خشونت در رسانهها میتواند باعث افزایش خشونت و پرخاشگری در جامعه شود. و همچنین تبلیغات رسانهای میتواند باعث تشویق مردم به مصرف بیرویه و تجملگرایی شود.
رسانهها میتوانند با نمایش کلیشهای گروههای مختلف اجتماعی، به تبعیض و نابرابری دامن بزنند. و با انتشار اطلاعات نادرست و جعلی در رسانهها میتواند باعث گمراهی و فریب مردم شود.استفاده بیش از اندازه از رسانه هانک نیز میتواند باعث ایجاد اضطراب، افسردگی و احساس تنهایی در افراد شود.
استفاده بیش از حد از رسانههای دیجیتال میتواند منجر به کاهش تعاملات اجتماعی واقعی و انزوای افراد شود. جمعآوری و انتشار اطلاعات شخصی افراد در رسانهها میتواند حریم خصوصی آنها را نقض کند
گسترش شایعات و اخبار دروغین میتواند اسیب گستردهای را در جامعه وارد نماید و همچنین سرعت انتشار اطلاعات در رسانههای اجتماعی، زمینهساز گسترش شایعات و اخبار دروغین است که میتواند به تشویش اذهان عمومی و ایجاد بحرانهای اجتماعی منجر شود.
امروزه قرار گرفتن مداوم در معرض محتوای منفی، خشونتآمیز یا نگرانکننده در رسانهها میتواند به بروز مشکلات روانی مانند اضطراب، افسردگی و اختلالات خواب منجر شود و همچنین رسانهها با تبلیغات و نمایش سبک زندگیهای خاص، میتوانند الگوهای مصرف و سبک زندگی افراد را تغییر دهند، که گاهی اوقات منجر به مصرفگرایی بیش از حد و مشکلات اقتصادی میشود.
اهمیت سواد رسانهای در جامعه
سواد رسانهای به افراد کمک میکند تا از تأثیرات منفی رسانهها در امان بمانند و از مزایای آنها به طور مؤثر استفاده کنند. افراد دارای سواد رسانهای میتوانند اطلاعات را به طور انتقادی ارزیابی کنند.و اخبار جعلی و اطلاعات نادرست را تشخیص دهند. و در مقابل شایعات به درستی عمل نمایند قدرت تحلیل تبلیغات رسانهای بدست بیاورد و بتواند درست و غلط بودن آنان را تشخیص دهد و همچنین از رسانههای اجتماعی به طور مسئولانه استفاده کنند و میتواند از حریم خصوصی خود در فضای مجازی محافظت کنند و پیامهای رسانهای خود را به طور مؤثر تولید کنند
آموزش سواد رسانهای باید از سنین پایین آغاز شود و در تمام سطوح تحصیلی ادامه یابد. در همین راستا برگزاری کارگاهها و دورههای آموزشی برای عموم مردم میتواند به ارتقای سواد رسانهای آنها کمک کند.
همچنین رسانهها میتوانند با تولید محتوای آموزشی در زمینه سواد رسانهای، نقش مهمی در آگاهیبخشی به مردم ایفا کنند. در این بین مهمترین نکته همکاری بین نهادهای دولتی و غیردولتی است که میتواند به تدوین و اجرای برنامههای مؤثر سواد رسانهای کمک کند.
تقویت تفکر انتقادی در جامعه میتواند به افراد کمک کند تا پیامهای رسانهای را به طور انتقادی تحلیل و ارزیابی کنند.
در نهایت، سواد رسانهای یک مهارت ضروری برای زندگی در عصر اطلاعات است. با ارتقای سواد رسانهای، میتوانیم از تأثیرات منفی رسانهها در امان بمانیم و از مزایای آنها به طور مؤثر استفاده کنیم.
انتهای پیام/
